De machine

In de zomer van 2005 vond ik op Ebay in Duitsland een Lanz Locomobiel van 18Pk. Ik ben er met een vriend gaan kijken, maar de Lanz viel erg tegen. De ketel was heel slecht,de machine zelf was redelijk. Later zijn we nog bij een Ransomes Locomobiel gaan kijken in Jubbega (Friesland) Maar ook hetzelfde verhaal, een heel leuke Locomobiel maar met erg veel werk.

In september 2005 vond ik op internet een stoommachine van het merk 'E. Leonard&Sons' uit London in Canada.
Ik had hem gevonden op de site van EngineAds (www.engineads.com) Hij stond in Amerika (Detroit) De machine zat vast en van het regulateursvliegwiel waren 4 van de 6 spaken gescheurd. Maar de prijs en het type machine was zo aantrekkelijk dat ik het niet kon laten dit pure stukje techniek uit de voorige eeuw over te laten halen naar Nederland.

Het regelen van een transport bleek echter lang niet zo makkelijk te gaan. Uiteindelijk heeft dezelfde vriend z'n werkgever (Pon-Cat Nederland) het transport geregeld. Dat was in December 2005. Op 5 april 2006, kwam de machine aan in de haven van Antwerpen.

De eerste 'klus' was de machine schoonmaken en in de lijnolie zetten. Het gangbaar maken van de machine
leek vooraf een probleem te kunnen zijn, maar viel in de praktijk erg mee. Een bus goede kruipolie en kettingvet
doet wonderen! Het kapotte vliegwiel bleek niet spontaan gescheurd te zijn, maar de machine is waarschijnlijk
ooit een keer op het vliegwiel gevallen/gekanteld. Helaas is er verder niets over de geschiedenis bekend, ook
niet wat de machine vroeger aangedreven heeft.

De tweede 'klus' was het losmaken van het kapotte vliegwiel. De vliegwielen van deze machine zitten vast met
conische spieen, dus de spie van het kapotte vliegwiel moest van binnenuit naar buiten toegeslagen worden.
Maar dat ging op geen enkele manier. Omdat het vliegwiel geborgd wordt doormiddel van een bout die het
hart van het vliegwiel samentrekt (er zit dus aan een zijde van het hart een gleuf tot op de as) kon ik met
een slijptol de spie voorzichtig doormidden slijpen tot bijna op de as. Na iedere doorslijp poging sloeg ik
de nu uit 2 delen bestaande spie naar binnen toe, net zolang totdat hij niet meer droeg en vrij kwam.
Natuurlijk kon dat op die manier alleen maar tot een centimeter of 15 naar binnen toe, het achterste gedeelte
kwam ik niet bij/tussen. Maar door in het toen nog vastzittende stuk spie schuin een 8mm gaatje te boren en met
een slagpen naar buiten toe te slaan kwam hij uiteindelijk los. Al met al 2 dagen aan bezig geweest.

Vervolgens heb ik het vliegwiel naar Laska in Rotterdam gebracht die het gietijzeren vliegwiel goed heeft
kunnen lassen. Daar ging 6 weken overheen, dus inmiddels was de machinevloer al klaar. Na montage van het
vliegwiel (een nieuwe spie had ik intussen al laten maken) kon de machine geplaatst worden.

Toen ook de stoomketel geplaatst en aangesloten was (zie 'Stoomketel') kon een eerste testdraai op 25 okt. 2006
plaatsvinden. De machine kwam, waarschijnlijk na zeer lange tijd, weer tot leven. De machine draaide redelijk,
maar wat gelijk opviel was dat in het gerepareerde vliegwiel een sterke slinger zat. Ook het stoomverbruik was
hoog omdat de zuiger/zuigerveren versleten waren. De slinger in het vliegwiel was ontstaan door de klap die het
vliegwiel ooit een keer gekregen had. Na lange tijd brainstormen en verschillende opties bekeken/overwogen te hebben hoe dat probleem op te lossen, heb ik besloten om het as gat in het vliegwiel opnieuw uit te laten frezen
en een pasbus erin te zetten. Na dat gedaan te hebben was de slinger er voor 50% uit. Maar daar was ik natuurlijk
niet tevreden mee. De andere 50% werd veroorzaakt niet door het vliegwiel zelf maar door de as waarop het vliegwiel gemonteerd zat. De oplossing was even snel als eenvoudig uit te voeren: De as warmstoken en terugslaan.
Na een ochtendje met de brander, voorhamer en micrometer bezig geweest te zijn was de andere 50% er ook uit.
Omdat de ketel vrij klein is voor deze machine, mag er natuurlijk zo min mogelijk stoomverlies zijn in de cilinder.
Daarom heb ik besloten om het gelijk goed aan te pakken: Een nieuwe gietijzeren zuiger + drijfstang en natuurlijk
nieuwe zuigerveren.

Het stoomverbruik is daardoor gereduceerd en de ketel voldoet. De machine draait nu weer als een
zonnetje, een genot om naar te kijken en te luisteren!